Wasilków upamiętnił swoich żydowskich sąsiadów

W 79 rocznicę wywózki i zagłady wasilkowskich Żydów w Treblince mieszkańcy, społecznicy, uczniowie wasilkowskich szkół i historycy – w sumie blisko sto osób – uczcili pamięć swoich dawnych sąsiadów. Już po raz drugi odczytano także nazwiska rodzin – tych, których udało się ustalić. Ze społeczności żydowskiej, która przed II wojną światową stanowiła trzecią część mieszkańców – nie przeżył nikt.

We wtorek, 16 listopada 2021 r. na cmentarzu żydowskim przy ul. Słowackiego w Wasilkowie odbyła się uroczystość upamiętniająca żydowskich mieszkańców Wasilkowa zamordowanych w obozie zagłady Treblinka w listopadzie 1942 r.

Jak relacjonował w czasie uroczystości historyk, wasilkowianin – dr hab. Artur Markowski – 2 listopada 1942 roku na polecenie władz niemieckich zostały wystawione furmanki na ulicy Białostockiej i części ul. Kościelnej w Wasilkowie. Kobiety, dzieci, starcy – wszyscy żydowscy mieszkańcy zostali przewiezieni do obozu przejściowego w koszarach, a stamtąd w bydlęcych wagonach wysypanych wapnem udali się w ostatnią podróż do Treblinki. Ta podróż trwała kilka godzin. Nie wszyscy przeżyli już samą podróż. Na miejscu czekało już kilkudziesięciu esesmanów i kilkuset strażników ukraińskich. Rozdzielono kobiety od mężczyzn, golono im głowy, kazano rozebrać się do naga. Przepędzano do komory gazowej i zabijano spalinami z czołgu. Ciała najpierw zakopywano, a potem – palono. Nikt z Żydów wasilkowskich nie przeżył. W ciągu dwóch godzin zginęła cała żydowska gmina Wasilkowa.

– Jak mogło do tego dojść, do tej straszliwej zabrodni? Przecież w samej Treblince zabito 800 tys. ludzi w ciągu roku. Od czego to się zaczęło? To się zaczęło od słów. Nie od wyszkolenia super zabójców – ale od mówienia, od niechęci: ty jesteś inny, niedobry. Od słów, które zostały błyskawicznie przejęte przez polityków nazistowskich. To nie naziści wymyślili antysemityzm, oni to przejęli i doprowadzili do ludobójstwa – mówił w swoim wystąpieniu Artur Markowski. – Najpierw były słowa, potem prawo. W końcu przyszła wojna i naziści zaczęli krok po kroku realizować swój plan. Były getta i propaganda, że to nie są właściwe ludzie. I jak trudno zabić człowieka, jak łatwo zabić kogoś, kto człowieczeństwa został pozbawiony. Zagłada została zrealizowana przez zwykłych ludzi. To nie byli mordercy, super wyszkoleni specy. Przyjrzałem się kim byli ludzie z SS Oberkommando Treblinka: kucharz, młynarz, górnik, krawiec – to są ich zawody. Oni w pewnych okolicznościach zaczęli zabijać. Tylko za to, że prawo wykluczyło ludzi których uznano za Żydów.

Samorząd Wasilkowa reprezentowała Dominika Jocz, zastępca burmistrza.

– Cieszę się, że w tych uroczystościach bierze udział i młodzież. To daje nadzieje, że pamięć o dawnych wasilkowskich mieszkańcach przetrwa. O ludziach, którzy tutaj mieszkali, przeżywali swoje wzloty i upadki – podkreślała w czasie swojego wystąpienia Dominika Jocz. – I mam tylko nadzieję, że nigdy więcej takie tragedie nie dotkną ani naszej społeczności, ani żadnej innej.

__________________

Lista nazwisk rodzin żydowskich mieszkających przed wojną w Wasilkowie jest niepełna i przygotowana na podstawie bazy danych Instytutu Yad Vashem. Warto przy tym uzmysłowić sobie, że czasem wiele rodzin wasilkowskich Żydów nosiło to samo nazwisko. Kobiety, mężczyźni, seniorzy i dzieci, rodziny:

Abramowów

Aleszkowskich

Amdurskich

Bachrachów

Barikanów

Batkowskich

Batłajów

Berków

Berkowiczów

Bernikerów

Biberów

Blumenblatów

Burszteinów

Czapników

Czernichowskich

Drejerów

Falków

Farberów

Ferensztejnów

Fiszerów

Flusztejnów

Gelberdów

Genedeków

Goldów

Goldbergów

Goldmanów

Gorfejnów

Gotlibów

Gruszkinów

Gurwiczów

Gutmanów

Halpernów

Hosańskich

Iczkesów

Inkerów

Jenczmienników

Joireszów

Judowskich

Jurowickich

Kaganów

Kaleków

Kalińskich

Kamieniów

Kanackich

Kane

Kapłanów

Katzów

Kawenokich

Khanów

Khonów

Klaczkesów

Kociaków

Kocierzyńskich

Koganów

Kohenów

Kotonów

Krawczyków

Krawców

Kreczmerów

Kryńskich

Kuryńskich

Lenczynerów

Lewarów

Lewinów

Lipińskich

Lipszteinów

Lipszyców

Litwinów

Łapińskich

Łosickich

Malerów

Markusów

Mazurów

Mendelewiczów

Mendelkernów

Mielnickich

Moedów

Mosiądzów

Nicbergów

Pekaloków

Perelsztejnów

Perlmanów

Pilszczyków

Pitluków

Płońskich

Ponimońskich

Puchów

Rabinowiczów

Rapów

Rapoportów

Ratowieckich

Rogowskich

Rubenów

Rubinów

Rudich

Serejskich

Smolierów

Sokołowiczów

Spektorów

Sroluszów

Stammów

Stawiskerów

Studziankerów

Sudów

Szapiro

Szejtlisów

Szkorbutów

Szlachterów

Szmuklerów

Sznajderów

Sznejerów

Sztabińskich

Sztarafuksów

Sztejnów

Sztejnbergów

Szternfeldów

Szusterów

Szwarców

Szwarcbuchów

Trochimowskich

Tykockich

Wajsów

Walerów

Wilczków

Winików

Wonsowerów

Zadworańskich

Zalmanów

Zbarów

 

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o